Input Lag: Klavye ve Fare Gecikmesi Nasıl Test Edilir?

Input lag, bir tuşa basmanız ya da tıklamanız ile sonucu ekranda görmeniz arasındaki gecikmedir. Klavye gecikme testi veya fare gecikme testi aradığınızda genellikle bunu tarayıcınızda ölçmeyi vaat eden siteler çıkar. Bu siteler cihazınızın gerçek gecikmesini ölçemez. Bu rehber nedenini, inceleme sitelerinin ve NVIDIA’nın bu gecikmeyi gerçekte nasıl ölçtüğünü ve input lag’i azaltmak için neler yapabileceğinizi açıklıyor.

Input lag nelerden oluşur?

Oyun monitörlerine gecikme ölçüm araçları yerleştiren NVIDIA, belirsiz “input lag” terimini kullanmaz ve sistem gecikmesi adını verdiği toplam gecikmeyi üç parçaya ayırır:

Parça	Neyi kapsar
Çevre birimi gecikmesi	Fare veya klavyenin basışı işleyip PC’ye göndermesi
PC gecikmesi	İşletim sistemi, oyun ve yeni karenin oluşturulması
Ekran gecikmesi	Monitörün yeni görüntüyü göstermesi

NVIDIA sistem gecikmesini “fare tıklamalarınızın ekranda piksel olarak belirmesi için geçen süre” olarak tanımlar ve PC gecikmesinin “çoğu zaman en büyük pay” olduğunu söyler. Cihazın kendisi yalnızca bir parçadır: NVIDIA’ya göre fareler ve klavyeler “1 ms ile ~20 ms arasında herhangi bir gecikmeye sahip olabilir”.

Bir web sitesi klavye veya fare gecikmesini test edebilir mi?

Cihazın kendi gecikmesini test edemez. Bir web sayfası bir tuş basışından veya tıklamadan ancak tarayıcı bunun için bir olay (event) oluşturduğunda haberdar olur; bu da fare veya klavye, USB bağlantısı ve işletim sistemi kendi işini bitirdikten sonra olur. Sayfa, parmağınızın anahtara ne zaman bastığını göremez ve ekranın ne zaman değiştiğini de göremez.

Tarayıcılar ayrıca zamanlayıcılarını kasıtlı olarak daha az hassas hale getirir. Web geliştiricilerinin başlıca başvuru kaynağı olan MDN, olay zaman damgası için “zamanlama saldırılarını ve parmak izi takibini azaltmak amacıyla hassasiyetin düşürülebileceğini” belirtir. Zaman damgası Chrome’da 0,1 ms’ye, Safari ve Firefox’ta 1 ms’ye, parmak izi koruması açık Firefox’ta ise 16,667 ms’ye yuvarlanır. Cihazlar arasındaki gecikme farkları çoğu zaman yalnızca birkaç milisaniyedir, bu yüzden bu yuvarlama önemlidir.

Bir tarayıcı testinin gösterebilecekleri:

Aldığı iki olay arasındaki süre, örneğin çift tıklama testinde iki tıklama arasındaki aralık.
Fare testinde her basışın ulaşıp ulaşmadığı ve yalnızca bir kez ulaşıp ulaşmadığı.
Polling rate testinde farenin hareketi ne sıklıkla bildirdiği.
Reaksiyon süresi testinde kendi tepki süreniz; bu süre tüm sisteminizin gecikmesini ve sizin tepkinizi birlikte içerir. Bir RTINGS test uzmanı, ekrandaki bir şeye tepki vermenin “neredeyse kesinlikle” zaten 100 ms’nin üzerinde süreceğini, yani cihazın eklediğinden çok daha fazla olduğunu belirtir.

Fare ve klavye gecikmesi gerçekte nasıl ölçülür?

İnceleme siteleri: robot parmak ve USB analizörü

Yüzlerce fare ve klavyenin test sonuçlarını yayımlayan RTINGS, gecikmeyi donanımla ölçer:

Klavyeler: Bir solenoid tuşa basar ve bir Beagle 480 USB analizörü veriyi bilgisayara giderken yakalar. RTINGS 200 örnek alır ve solenoidin tuşa dokunduğu andan itibaren ölçer; böylece sonuç işletim sistemini veya oyunu değil, yalnızca klavyeyi kapsar.
Fareler: Aynı türden bir düzenek tuşa 205 kez tıklar ve sonuçların ortalamasını alır. Ölçüm, anahtar tetiklenmeden önceki tuş yolunu da içerdiği için RTINGS, kendi değerlerinin genellikle üreticilerin rakamlarından biraz daha yüksek olduğunu söyler.

RTINGS, kablolu fareler ve USB alıcılı kablosuz fareler için 10 ms’nin altındaki tıklama gecikmesini, Bluetooth için ise 20 ms’nin altını iyi kabul eder.

NVIDIA Reflex Latency Analyzer

Bazı 360 Hz G-SYNC monitörlerde NVIDIA’nın Reflex Latency Analyzer’ı bulunur. Fareyi monitördeki bir USB portuna takarsınız; monitör tıklamaları PC’ye iletir ve her birinin ne zaman gerçekleştiğini kaydeder. Ardından monitör, piksellerin ekranda ne zaman değiştiğini ölçer, örneğin bir namlu alevinde. Sonucu fare gecikmesi, PC artı ekran gecikmesi ve toplam sistem gecikmesi olarak ayırır. PC ve ekran kısmı için Bluetooth fareler dışında her fare çalışır; farenin kendisini ölçmek için uyumlu bir model gerekir.

NVIDIA’ya göre bu tür araçlardan önce olağan yöntem 1000 FPS yüksek hızlı kameraydı; bu düzenek “yaklaşık 7.000 USD’den başlıyor”.

Fare ve klavye gecikmesini neler etkiler?

Polling rate. Bilgisayarın cihazdan ne sıklıkla yeni veri istediğidir. 1.000 Hz’de bu her 1 ms’de bir, 8.000 Hz’de her 0,125 ms’de birdir. NVIDIA’ya göre 125 Hz gibi düşük bir değer “1000 Hz polling rate’e kıyasla ortalama 3 ms’ye kadar sistem gecikmesi ekler”. Artıları ve eksileri için polling rate rehberimizi okuyun.
Debounce süresi. Mekanik anahtarlar, kontak sıçraması ikinci bir tıklama olarak okunmasın diye her basıştan sonra birkaç milisaniye bekler. Daha kısa debounce daha hızlı tepki demektir, ancak çok kısa olması çift tıklamaya yol açabilir.
Bağlantı. RTINGS’e göre kablolu fareler ve kendi USB alıcısı olan kablosuz fareler genellikle en düşük gecikmeye, Bluetooth fareler ise en yüksek gecikmeye sahiptir. Logitech, LIGHTSPEED alıcılarının “Bluetooth’a kıyasla daha hızlı tepki süreleri ve daha kararlı bağlantılar” sunduğunu söyler.
Alıcı mesafesi. RTINGS, fare uzaklaştıkça USB alıcıların daha fazla gecikme ekleme eğiliminde olduğunu belirtir; bu yüzden alıcıyı yakın tutun.
DPI değil. NVIDIA bu konuda net: “Daha yüksek DPI, daha düşük gecikme anlamına gelmez.”

Klavyede gecikmeli giriş: Filtre Tuşlarını kontrol edin

Tuş basışları geç ulaşıyorsa veya bazıları yok sayılıyorsa, klavyeyi suçlamadan önce Windows’un bir erişilebilirlik özelliğini kontrol edin. Filtre Tuşları, Windows’un “kısa veya yinelenen tuş vuruşlarını yok saymasını” sağlar. Ayarları arasında bir tuşun kabul edilmesinden önceki bekleme süresi ve aynı tuşa ikinci basışın yok sayıldığı bir aralık bulunur; bu yüzden yazarken tuşlar gecikmeli ya da eksik gelebilir.

Yanlışlıkla açmak kolaydır: sağ Shift tuşunu sekiz saniye basılı tutmak Filtre Tuşlarını açar veya kapatır.

Kontrol etmek için:

Windows logo tuşu + U tuşlarına basın veya Başlat > Ayarlar > Erişilebilirlik yolunu seçin.
Klavye seçeneğini seçin.
Filtre Tuşları anahtarını kapatın.

Basılı tutulan tuşlar çok yavaş tekrarlanıyorsa karakter tekrarlama gecikmesini değiştirin. Microsoft, son Windows 11 güncellemelerinde bu ayarı Denetim Masası’ndan Ayarlar > Erişilebilirlik > Klavye bölümüne taşıdı; eski sürümlerde ayar hâlâ Denetim Masası’nda Klavye altındadır.

Input lag nasıl azaltılır?

Bluetooth yerine kablolu bağlantı veya farenin kendi USB alıcısını kullanın ve alıcıyı yakın tutun.
Fare yazılımında polling rate’i en az 1.000 Hz’e ayarlayın. Logitech, 1.000 Hz üzerindeki değerlerin bazı sistemlerde kare hızı düşüşlerine yol açabileceğini belirtir; bu yüzden daha yüksek bir değerde kalmadan önce test edin.
Debounce süresini yalnızca çift tıklama oluşmadan inebildiğiniz kadar düşürün.
Kullanmıyorsanız Filtre Tuşlarını kapatın.
Oyunlarda oyunun sunduğu düşük gecikme modunu kullanın ve kare hızını yüksek tutun, çünkü PC gecikmesi çoğu zaman en büyük paydır.

Sık sorulan sorular

Klavye gecikmemi çevrimiçi test edebilir miyim?

Doğru bir şekilde edemezsiniz. Bir web sitesi tuş olaylarını ancak klavye, USB ve işletim sistemi onları ilettikten sonra görür ve tarayıcılar zamanlayıcılarını yuvarlar. Gerçek klavye gecikmesi, RTINGS gibi inceleme sitelerinin yaptığı gibi bir solenoid ve USB analizörüyle ölçülür.

İyi bir fare gecikmesi ne kadardır?

RTINGS, kablolu fareler ve USB alıcılı fareler için 10 ms’nin altındaki, Bluetooth fareler için ise 20 ms’nin altındaki tıklama gecikmesini iyi kabul eder.

Klavye girişim neden gecikiyor?

Windows’ta yaygın bir neden, klavyenin kısa veya yinelenen basışları yok saymasına yol açabilen Filtre Tuşları’dır. Bunu Ayarlar > Erişilebilirlik > Klavye bölümünden kapatın. Kablosuz bağlantı sorunları ve zayıf piller de girişi geciktirebilir.

Polling rate input lag’i azaltır mı?

Evet, belli bir noktaya kadar. NVIDIA’ya göre 125 Hz, 1.000 Hz’e kıyasla ortalama 3 ms’ye kadar gecikme ekler. 1.000 Hz’in üzerinde kazanç rapor başına 1 ms’nin altındadır ve çok yüksek değerler bazı PC’lerde kare hızından götürebilir.

Bluetooth gecikme açısından daha mı kötü?

Genellikle evet. RTINGS’e göre Bluetooth fareler en yüksek gecikmeye sahiptir ve Logitech kendi alıcı bağlantısının Bluetooth’tan daha hızlı olduğunu söyler. Oyunlar için kablolu bağlantı veya farenin USB alıcısını kullanın.

Daha yüksek DPI input lag’i düşürür mü?

Hayır. NVIDIA, daha yüksek DPI’ın daha düşük gecikme anlamına gelmediğini belirtir; bu yüzden nişanınıza uyan DPI’ı seçin.